De Laornse Spöllers creëren hun eigen mysterie
In Laren staat dit jaar een bijzonder openluchtspel op de planken. Stichting De Laornse Spöllers brengt “Het mysterie van de Ruige Hoek”, een volledig nieuw, zelfgeschreven stuk, gespeeld op het terrein van IJssportvereniging Roowinkel. Geen vaste ledenlijst, geen professionele crew, maar een hechte groep van vijf bestuursleden en tientallen vrijwilligers die samen een complete productie neerzetten, van decor tot catering.
Tijdens een gesprek met voorzitter en toneelspeler Herman Braakman en bestuurslid en tevens schrijver/regisseur Jet Wessels werd duidelijk hoeveel werk en liefde er in zo’n openluchtspel gaat zitten. “We hebben als stichting geen winstoogmerk”, vertelt Herman. “Als je aan het eind als dank voor de inzet een gezellig vrijwilligersfeest kunt houden en het financieel rond hebt, is het goed.” Het is een houding die door het hele gesprek heen terugkomt: niet persé groter willen, maar wel steeds beter.
Van zware dialectstukken naar een eigen verhaal
De Laornse Spöllers bestaat al sinds 1980. In de begintijd trok de vereniging met zware, dialectgekleurde toneelstukken volle zalen. Het was de tijd dat veel verenigingen in de Achterhoek dit soort stukken speelden. Door de jaren heen veranderde de smaak van het publiek. De zware stukken werden minder populair en de vereniging schoof langzaam op naar lichtere, eigentijdsere verhalen. Maar altijd met een Achterhoeks karakter.
Ook qua locatie maakte de stichting een hele reis. Van toneelstukken opgevoerd bij de de Larense horecagelegenheden Witkamp, Langenbaergh en Stegeman, gingen ze naar openluchtspelen bij Boerderij De Meijer en huis Verwolde. En dit jaar vormt het terrein van IJssportvereniging Roowinkel hun toneel. Elke locatie brengt eigen mogelijkheden en uitdagingen met zich mee.
De samenwerkingen met de eigenaren en beheerders van de verschillende locaties zijn altijd bijzonder prettig verlopen. De wens van het bestuur om een nieuw openluchtspel wederom op een unieke, nieuwe locatie uit te voeren bracht ze bij Roowinkel. Het terrein bleek een schot in de roos. De combinatie van een open plek in het bos, de ijsbaan en de aanwezigheid van de kantine waren de perfecte basis voor de start van een nieuw gezamenlijk project.
Een stuk op maat van de plek
Voor deze nieuwe locatie zocht het bestuur eerst naar een bestaand stuk, maar niets sloot goed aan bij de plek. “Toen zijn we gewoon bij elkaar gaan zitten”, vertelt Jet. “Brainstormen, wat voor een stuk vinden we hier geschikt, waar leent dit gebied zich voor en wat vinden we passende onderwerpen?” Alle ideeën kwamen op tafel. Jet trok zich vervolgens terug om te schrijven en tussentijds werden er leessessies gehouden met de rest van het bestuur. Zo groeide het verhaal stap voor stap uit tot een compleet nieuw openluchtspel, geschreven met de omgeving als uitgangspunt.
Wat het stuk bijzonder maakt, is hoe nauw het verweven is met zijn omgeving. “We hebben geprobeerd alles in te passen in de omgeving die er al is”, legt Jet uit. Geen kunstmatig dorp van huisjes, maar gebruik maken van het bospad, het water en de openheid van het terrein zelf. Het bestuur van IJssportvereniging Roowinkel hielp daarbij
volop, onder andere door terreinonderhoud, de toegangsweg opnieuw te straten en het terrein beschikbaar te stellen voor aanpassingen die bij het stuk passen. “Een hele fijne samenwerking”, noemt Herman het.
Het verhaal is overigens volledig fictief. De ijsbaan wordt wel benoemd als ijsbaan, maar er wordt geen bestaand verhaal naverteld. “Er is echt gebruikgemaakt van de locatie, maar alles is bedacht”, vertelt Jet. Wel zitten er herkenbare types in. Dorpse karakters die ieder publiek wel ergens kan plaatsen, soms een beetje uitvergroot voor het komische effect.
Twintig jaar in een avond
Het verhaal speelt zich af in twee tijdlagen. Na de pauze springt het stuk twintig jaar vooruit, naar het heden en worden sommige personages door andere acteurs neergezet. Bewust koos de stichting dit jaar voor een mix van jong en oud op het podium van 10 tot 68 jaar. “Dat geeft een hele leuke dynamiek”, vindt Jet. De jongere personages groeien mee in een verhaal dat letterlijk met hen meegroeit.
Samen de schouders eronder
Achter de schermen draait alles op vrijwilligers. De stichting heeft geen ledenlijst om uit te putten. “Bij elk toneelstuk kijken we wie ons geschikt lijkt voor de rol en die wordt gevraagd om mee te doen. Gelukkig wordt dat vaak enthousiast ontvangen”, zegt Jet. Die flexibiliteit heeft voor- en nadelen: er is geen vaste groep waar automatisch op gerekend kan worden. Maar er is ook vrijheid om voor elke productie de juiste mensen te benaderen.
Ook deze nieuwe editie is het weer gelukt een nieuwe mix tussen ervaren toneelspelers en nieuwkomers als team bij elkaar te vinden. Dat aangevuld met enthousiaste vrijwilligers die helpen klussen of tijdens de voorstellingen ingezet worden bij het parkeren, de kassa, catering of achter de schermen. Het is en mooie groep lokale toneelliefhebbers bij elkaar. Het proces om elkaar te leren kennen en samen een openluchtspel te creëren brengt nieuwe contacten, vriendschappen en saamhorigheid met zich mee.
Naast het spel zelf komt er een hele productie bij: tribunes huren, licht en geluid regelen, kostuums verzamelen, programmaboekjes maken. “Grasmaaien, straten, decor bouwen, we doen het allemaal zelf”, zegt Herman. Kleding komt deels uit eigen kast, deels uit de garderobe van de stichting, aangevuld met wat spelers onderling van elkaar lenen. “Het is echt met elkaar en voor elkaar.” Wat begint als een script op papier, groeit zo via talloze kleine bijdragen uit tot een complete voorstelling, inclusief decor, belichting en geluid, middenin het bos.
Wat een avond in het bos kost
Waar een bestaand theater al over een tribune, geluidsinstallatie en sanitair beschikt, moet De Laornse Spöllers dat allemaal zelf optuigen, inclusief verkeersregelaars en EHBO. Een openluchtspel, dat maar eens in de drie jaar wordt georganiseerd, brengt kosten met zich mee Deze moeten telkens opnieuw opgebracht worden.
Door de gestegen kosten verhoogt de stichting dit jaar voor het eerst de toegangsprijs, van 15 naar 17,50 euro.
Daar staat wel iets tegenover: een betere tribune met kuipstoeltjes in plaats van houten planken en een nieuw digitaal kaartsysteem. “We hebben de evaluatie van de vorige keer echt meegenomen”, legt Herman uit. De begroting is gebaseerd op vier avonden met telkens driehonderd bezoekers. De stichting leunt vooral op het eigen netwerk. Persoonlijke contacten via werk leveren soms materiaal of het beschikbaar stellen van een machine op. Aan actieve sponsorwerving doet het bestuur niet, maar ze kunnen meestal wel op medewerking van ondernemers uit het dorp rekenen.
Gemeente: prettige samenwerking, met zoekwerk vooraf
De enige financiële steun komt van de gemeente, in de vorm van een incidentele culturele subsidie. Over de samenwerking is het bestuur positief, al kostte de vergunningaanvraag wel wat zoekwerk. “Je moet even uitvinden wat je nou wel en niet moet invullen”, vertelt Herman. “Maar bij vragen hielp de gemeente ons op weg. Dat is gewoon heel plezierig samenwerken.”
Het applaus als beloning
Wat drijft mensen om hier zoveel tijd in te steken, naast werk en gezin? “Voldoening”, zegt Herman simpelweg. Jet vult aan dat een intensieve maar ook zeker een hele leuke periode is. “We hebben onderling veel contact. Met name de laatste maanden staan in het teken van vergaderingen, repetities, voorbereiden en bestuurswerk. Dat geeft, naast het gewone werk dat iedereen heeft, volle agenda’s maar met zijn allen lukt dat elke keer weer”. Het proces naar de uitvoeringsavonden toe is al heel mooi, maar op die avonden zelf valt alles helemaal op zijn plek. Dat is waar iedereen zich al die maanden zo enthousiast voor heeft ingezet. Het applaus aan het einde, dat blijft toch een mooi moment van waardering.”
Wat anderen kunnen leren
Aan andere verenigingen die met een nieuw initiatief willen beginnen, geven Herman en Jet vooral mee: gewoon beginnen en doorzetten.
Aan het begin van de plannen voor een nieuw openluchtspel is er een bestuurswisseling geweest. De vorige voorzitter en secretaris bleven bewust nog even aan om de overgang soepel te laten verlopen, maar lieten de nieuwe lichting zelf het proces in handen nemen. Gaandeweg de ideeënvorming zijn zij na vele jaren verdienstelijk bestuurswerk afgetreden en was de organisatie aan het huidige bestuur. “Je stelt een einddatum voor de uitvoeringen en daarbinnen probeer je alles rond te krijgen”, vertelt Herman. “Dat red je eigenlijk alleen door het gewoon te doen. Creatief zijn, nieuwsgierig zijn en aanpakken.”
“Het mysterie van de Ruige Hoek” speelt op 3, 4, 10 en 11 juli op het terrein van IJssportvereniging Roowinkel in Laren. De poorten gaan om half 7 open, de voorstelling begint om half 8 en duurt tot ongeveer half 11, met een pauze. Kaarten zijn online te bestellen via de website van De Laornse Spöllers www.laornsespollers.nl
Gruwelijk Bedankt!
Gemeentebelangen Lochem wil het bestuur en alle vrijwilligers van De Laornse Spöllers gruwelijk bedanken voor hun inzet, creativiteit en doorzettingsvermogen. Zonder vasteleden, zonder professionele organisatie, maar met louter gedrevenheid bouwen zij elke editie een compleet nieuw verhaal op, midden in de natuur die Laren zo mooi maakt.
Jullie laten zien wat een hechte groep vrijwilligers kan neerzetten: Gruwelijk Bedankt!
