Soos Almen: 45 jaar playback als bindmiddel voor het dorp
In Almen is de jaarlijkse playbackshow veel meer dan een avond met muziek en acts. Het is een traditie die al 45 edities meegaat en diep verankerd is in het dorpsleven. Wat ooit in de jaren tachtig begon als een kleinschalig festijn, is uitgegroeid tot een vaste nieuwjaarsbijeenkomst waar jong en oud elkaar ontmoet. Niet groots of professioneel, maar gedragen door vrijwilligers die het samen doen – jaar in, jaar uit.
Tijdens een gesprek met Maarten Brummelman, Twan Kolkman en Stefan Heijink van de Soos wordt duidelijk waar de kracht van deze playbackshow zit. Niet alleen in wat er op zaterdagavond gebeurt, maar vooral in alles wat eraan voorafgaat: het samen bouwen aan het decor, organiseren, lachen en oplossen. Het evenement vindt dit jaar plaats op zaterdagavond 10 januari, met op vrijdagavond de generale repetitie. Het thema van het decor blijft, zoals altijd, geheim tot het doek opengaat.
Twee weken bouwen in de kerstvakantie
De playbackshow begint niet op het podium, maar in de weken ervoor. In de kerstvakantie wordt er twee weken lang gebouwd in het dorpshuis. Met een groep jongeren uit Almen en omstreken, aangevuld met een vaste kern die ieder jaar weer klaarstaat.
De kern bestaat uit een aantal fanatieke bouwers, met daaromheen een grotere groep die helpt wanneer het kan. In totaal helpen er al snel zo’n twintig mensen mee. De leeftijd loopt grofweg van zestien, zeventien jaar tot eind twintig. Soms doen ook oud-gedienden mee, omdat het simpelweg te leuk is om los te laten.
Die bouwweken zijn voor veel vrijwilligers het hoogtepunt. Avonden samen in het dorpshuis, tot laat bezig zijn, een drankje erbij, iets maken wat er eerst nog niet was. Het is prutsen, proberen, opnieuw beginnen en uiteindelijk samen iets neerzetten waar iedereen trots op is.
Het podium als onderdeel van het verhaal
Het podium is in Almen nooit zomaar decor. Maarten zegt het nuchter: “We nemen het wel serieus.” Ieder jaar wordt er gewerkt met één centraal thema. Dat thema wordt uitgetekend, opgedeeld in projecten en vervolgens samen opgebouwd. Het podium moet passen bij de sfeer van de avond en bij de acts die erop plaatsvinden.
Soms vraagt een rustige act om een andere uitstraling dan een energieke act. In andere gevallen moet het podium zelfs letterlijk kunnen bewegen. Bewegende delen, slimme oplossingen en kleine grapjes horen daar gewoon bij.
De thema’s uit het verleden laten zien hoeveel creativiteit erin zit: Las Vegas, jungle, bruine kroeg, vliegveld, Asterix en Obelix, Harry Potter, Formule 1 en nog veel meer. Sommige oudere thema’s zitten niet eens meer in het geheugen van de huidige bouwers, maar de traditie leeft door in verhalen, foto’s en oude beelden.
Onder de jeugdraad: samen jeugd verbinden
De Soos valt officieel onder de jeugdraad, een stichting zonder winstoogmerk. Onder die jeugdraad vallen ook andere activiteiten voor verschillende leeftijdsgroepen, zoals de jongens- en meisjesclub en de tussenclub voor middelbare schoolleeftijd.
De gedachte daarachter is simpel maar belangrijk: jeugd bij elkaar houden. Na de basisschool waaieren jongeren uit naar verschillende scholen in de regio. Je ziet elkaar minder vanzelf. Juist daarom zijn dit soort activiteiten belangrijk. Ze zorgen ervoor dat jongeren elkaar blijven opzoeken, samen dingen doen en zich verbonden voelen met het dorp.
De playbackshow is daarin een belangrijk ankerpunt.
Van playback tot live: iedereen kan meedoen
Hoewel de naam anders doet vermoeden, bestaat de avond niet alleen uit playback. Er zijn drie categorieën: playback, soundmix en live. Iedereen kan zich opgeven en er is geen selectie. Wel geldt: vol is vol. Meestal ligt het maximum rond de dertien à veertien acts, anders wordt de avond simpelweg te lang.
De deelnemers zijn een mix van jongeren, volwassenen, vriendengroepen en verenigingen. In de loop der jaren zijn steeds meer vaste groepen ontstaan die bijna ieder jaar meedoen. Dat werkt aanstekelijk. Het samen bedenken van een act, het kiezen van muziek en de voorpret zijn minstens zo belangrijk als het optreden zelf.
Praktisch gezien vraagt dat ook veel organisatie. Tussen de acts door moet er snel worden opgebouwd en afgebroken, zeker bij acts met veel attributen. En na afloop moet een deel van het podium dezelfde avond alweer verdwijnen, omdat het dorpshuis de volgende dag weer in gebruik is.
Licht, geluid en techniek als vaste waarde
Een belangrijk onderdeel van de show is de techniek. Al decennialang werkt de Soos samen met Black Night uit Laren voor licht en geluid. De bewegende onderdelen die tijdens de bouw worden gemaakt, kunnen zij vanuit de zaal aansturen. Dat maakt het podium echt onderdeel van de show en vraagt om afstemming en aandacht.
Op de avond zelf draait de organisatie volledig op vrijwilligers. Entree, bar, bediening, podiumcrew, schoonmaak en afbouw: alles wordt door de Soos zelf gedaan. Er lopen op zo’n avond al snel ongeveer 25 mensen rond om alles soepel te laten verlopen.
Het nieuwjaarsmoment van Almen
Voor veel inwoners voelt de playbackshow als het onofficiële nieuwjaarsmoment van Almen. De zaal zit steevast vol, met vaak ook nog mensen in de foyer of rondom de zaal. Aantallen richting de 300 bezoekers zijn geen uitzondering.
Die drukte zorgt soms voor rumoer achter in de zaal, vooral bij rustigere acts. Maar het laat ook zien waar mensen voor komen: niet alleen voor de optredens, maar ook om elkaar weer te zien, bij te praten en samen het jaar te beginnen.
Het mooiste moment: vóórdat het publiek binnenkomt
Op de vraag wat het mooiste moment is, hoeven Maarten, Twan en Stefan niet lang na te denken. Dat is het moment vlak vóórdat het publiek binnenkomt. Na het samen eten lopen ze met de hele groep de zaal in. Voor het eerst het complete podium zien, alle lampen aan, alles in beweging. Dan zie je het resultaat van twee weken bouwen.
Na afloop komt de waardering vaak vanzelf. Bezoekers lopen het podium op, kijken van dichtbij en stellen vragen. Hoe werkt dit? Hoe heb je dat gemaakt? Dat moment, waarin mensen zien hoeveel werk en creativiteit erin zit, maakt alles de moeite waard.
45 jaar historie en een jubileum om bij stil te staan
De 45e editie is aanleiding om even terug te kijken. De organisatie heeft een reünie avond georganiseerd voor oud-soosleden en oud-bouwers. Oude verhalen ophalen, oude acts terugkijken, foto’s en krantenknipsels delen. De groep oud-betrokkenen is groot: tientallen mensen hebben in de loop der jaren meegeholpen.
Er duiken steeds meer oude documenten op: posters met entreeprijzen in guldens, draaiboeken uit de beginjaren en foto’s van de eerste edities. Het laat zien hoe diep deze traditie in Almen geworteld is.
Toekomst: niet vanzelfsprekend, wel waardevol
De toekomst is niet vanzelfsprekend. Het wordt lastiger om jongeren te vinden die niet alleen willen helpen, maar ook verantwoordelijkheid willen dragen in de organisatie. Helpen vinden veel mensen leuk, vaste taken oppakken is lastiger. Ook communicatie en PR vragen tegenwoordig meer aandacht dan vroeger.
Toch overheerst optimisme. Na corona kwam de aanloop weer op gang en de vaste groepen blijven meedoen. Zolang er mensen zijn die het leuk vinden om samen iets neer te zetten voor het dorp, heeft de playbackshow bestaansrecht.
Gruwelijk Bedankt!
Gemeentebelangen Lochem wil Maarten Brummelman, Twan Kolkman, Stefan Heijink en alle vrijwilligers van de Soos in Almen Gruwelijk Bedanken voor 45 jaar inzet, creativiteit en doorzettingsvermogen. Wat jullie organiseren is meer dan een avond entertainment. Het is een moment van ontmoeting, samenwerking en verbondenheid dat het dorp Almen ieder jaar opnieuw bij elkaar brengt.
Jullie laten zien wat naoberschap in de praktijk betekent. Gruwelijk Bedankt! ????