Wandelsportvereniging DOS Barchem: wandelen als traditie, ontmoeting en verantwoordelijkheid
In Barchem is wandelen geen losse zondagse bezigheid. Het is een traditie die al tientallen jaren mensen in beweging brengt. Letterlijk én figuurlijk. Wat begon als een afsplitsing van de gymnastiekvereniging groeide uit tot een zelfstandige wandelvereniging die inmiddels 65 jaar bestaat. WSV DOS Barchem is een naam die in wandelland bekend klinkt, ver buiten de grenzen van het dorp.
Tijdens het gesprek met voorzitter Ab Hamer, penningmeester Henk Ten Velde en secretaris Ab Lindenschot werd duidelijk hoeveel toewijding er achter iedere tocht schuilgaat. Wat voor de wandelaar voelt als een ontspannen wandeling door bos en landgoed, blijkt in werkelijkheid het resultaat van maanden voorbereiding, tientallen vrijwilligers en een flink portie verantwoordelijkheid.
Winter5Maandse
De Winter5Maandse is het kloppend hart van de vereniging. Vijf wandelzondagen verspreid over de wintermaanden, met vier afstanden: 6, 10, 15 en 25 kilometer. Iedere maand een andere startlocatie, steeds weer een andere route, steeds weer een andere rustplek.
In het seizoen 2024-2025 telde DOS maar liefst 3.698 wandelaars. Samen goed voor bijna 50.000 wandel kilometers. Dat zijn aantallen waar menig vereniging alleen maar van kan dromen. Op sommige zondagen lopen er 800 tot 950 wandelaars mee. Blijft het onder de 700, dan voelt dat bijna als rustig.
Wat opvalt is dat het publiek allang niet meer alleen uit Barchem of de directe omgeving komt. Wandelaars rijden vanuit het noorden van het land naar Barchem. Ook uit het westen weten mensen de weg te vinden. De Winter5Maandse staat op de wandelagenda als een vaste waarde. Voor veel groepen is het een seizoenstraditie: samen afspreken, samen lopen, samen koffie drinken.
De routes voeren langs bekende plekken als de Lochemse Berg, de Kale Berg en de Paasberg. Door afspraken met terreinbeheerders zoals Gelders Landschap en Natuurmonumenten kunnen de wandelaars ook delen van natuurgebieden beleven die anders niet altijd toegankelijk zijn voor grote groepen. Daar hangen kosten aan, maar de vereniging ziet dat als logisch. Als je gebruik maakt van goed onderhouden paden en prachtige natuur, dan mag je daar ook iets voor terugdoen. Op zondag 15 maart is de vijfde tocht van de Winter5Maandse. De start is bij de Heksenlaak in Barchem. Voor meer informatie zie: www.wsvdosbarchem.nl
Van Kasteeltocht naar Landgoederentocht
De 15 kilometer heeft een bijzondere geschiedenis. Ooit werd in Warnsveld een kastelentocht georganiseerd door een wandelvereniging. Toen die stopte, nam de VVV het tijdelijk over. Uiteindelijk kwam de vraag bij DOS Barchem terecht. Zo groeide de Kastelentocht uit tot de huidige Landgoederentocht.
De naam veranderde, maar de gedachte bleef: een bijzondere route langs karakteristieke plekken in de regio. Niet elk jaar langs dezelfde kastelen, maar steeds opnieuw kijken wat mogelijk is. De routemakers beginnen vaak pas enkele weken van tevoren met het definitieve uitzetten. Zij weten precies waar het glooit, waar het uitzicht het mooist is en waar de verrassing zit.
Vrijwilligers als fundament
Achter iedere tocht staat een organisatie van ongeveer veertig vrijwilligers. Per tocht zijn er zo’n vijfentwintig actief. De één zet routes uit. De ander hangt bordjes op. Weer anderen staan bij de inschrijftafel of verzorgen het rustbureau. En na afloop worden alle bordjes weer netjes opgehaald.
Die bordjes zijn kenmerkend. Rechthoekige witte borden met groene pijlen, stevig bevestigd met tyraps. Geen spijkers in bomen, geen schade aan de natuur. Er liggen er honderden in opslag. Dozen vol. De bewegwijzering is zo duidelijk dat wandelaars nauwelijks nog de routebeschrijving nodig hebben. Wie toch verkeerd loopt, blijkt meestal zo verdiept in een gesprek dat het bordje even werd gemist.
Ook het opruimen hoort erbij. Vrijwilligers die de bordjes weer verwijderen, nemen rommel mee die ze op de ronde tegenkomen. Want als de naam van DOS eraan verbonden is, moet het netjes achter gelaten zijn.
Het rustpunt is een hoofdstuk op zich. Daar draait het om meer dan alleen een kop koffie. Het is een ontmoetingsplek. Een plek waar mensen elkaar tegenkomen, bijpraten, ervaringen delen. De koffie wordt geserveerd in een degelijke beker, niet in een klein kopje. Er is soep, een broodje, soms iets warms. Wandelaars hoeven niets mee te nemen. Dat maakt het laagdrempelig en gastvrij.
Logistiek achter de schermen
Een tocht met honderden deelnemers vraagt om meer dan alleen een route. Parkeerbeleid is inmiddels een serieuze kwestie. Er moeten honderden auto’s ergens terecht kunnen. Gemiddeld rekent men met anderhalve persoon per auto. Dat betekent al snel driehonderd parkeerplaatsen.
Vaak wordt gebruik gemaakt van weilanden van boeren, tegen betaling. Bij slecht weer kan dat spannend zijn. Dan moeten auto’s soms met een tractor worden losgetrokken. Het hoort erbij, maar het vraagt organisatie en vooruitdenken.
Daarnaast zijn er vergunningen en meldingen. Waar vroeger een melding volstond, lijkt het steeds vaker richting vergunningsplicht te gaan vanwege het grote aantal deelnemers. Dat betekent routes ruim van tevoren aanleveren, plannen uitwerken en administratieve stappen zetten.
Voor vrijwilligers is dat een uitdaging. Niet omdat men niet wil meewerken, maar omdat vrijwilligerswerk vooral leuk moet blijven. De bestuurlijke verantwoordelijkheid wordt zwaarder gevoeld dan vroeger. Zeker in een tijd waarin incidenten elders leiden tot strengere regels overal.
Meer dan een wandeltocht
DOS Barchem beperkt zich niet tot de Winter5Maandse. In juni wordt de avondvierdaagse voor kinderen georganiseerd. Een traditie die generaties verbindt. Daarnaast is er iedere maandagochtend een vaste wandelgroep die samen op pad gaat. Vijf, tien of vijftien kilometer. Weer of geen weer. Geen kosten, behalve de eigen consumptie onderweg. Simpel, laagdrempelig en effectief. Bewegen, praten, mensen ontmoeten. Dat kan soms meer betekenen dan ingewikkelde trajecten.
Toekomst en verantwoordelijkheid
Over de toekomst zijn de meningen genuanceerd. Wandelen zelf zal niet verdwijnen. Maar georganiseerd wandelen, met bestuur, vergunningen en vaste vrijwilligers, vraagt inzet en verantwoordelijkheid. En juist die bestuurlijke verantwoordelijkheid wordt zwaarder.
Vrijblijvend helpen, een keer bordjes ophangen of koffie schenken, dat lukt meestal wel. Maar structureel verantwoordelijkheid dragen, beslissingen nemen en aansprakelijkheid voelen, dat vraagt meer.
Toch overheerst geen somberheid. Zolang mensen plezier hebben in het samen organiseren, zolang er gelachen wordt bij het ophangen van bordjes en zolang er op zondag honderden wandelaars samen op pad gaan, heeft DOS bestaansrecht.
Wandelen als bindmiddel
Wat WSV DOS Barchem typeert is niet alleen de organisatiekracht, maar vooral de verbindende rol. Mensen ontmoeten elkaar. Nieuwe contacten ontstaan. Gesprekken beginnen bij de inschrijftafel en worden voortgezet tijdens de tocht. Generaties lopen door elkaar heen.
In een tijd waarin individualisme groeit en veel activiteiten digitaal plaatsvinden, is samen wandelen bijna een tegenbeweging. Geen scherm, geen haast, maar een pad, een gesprek en een kop koffie.
Het is precies die combinatie van eenvoud en betrokkenheid die DOS tot een begrip maakt. Wandelen is het middel. Verbinding is het resultaat.
Gruwelijk Bedankt!
Gemeentebelangen Lochem wil Ab Hamer, Henk Ten velde, Ab Lindenschot en alle vrijwilligers van WSV DOS Barchem Gruwelijk Bedanken voor hun inzet, verantwoordelijkheid en betrokkenheid.
Met de Winter5Maandse, de landgoederentocht, de avondvierdaagse voor de jeugd en de maandagochtendwandelingen laten jullie zien wat een vereniging kan betekenen voor een kern én voor de hele gemeente. Jullie houden mensen in beweging. Jullie zorgen voor ontmoeting. Jullie dragen bij aan gezondheid, leefbaarheid en naoberschap.
Barchem wandelt dankzij jullie. En daar zijn we trots op.
Gruwelijk Bedankt!
